Τρίτη, 25 Φεβρουαρίου 2014

Χρόνος




«Πού πάει ο καιρός που φεύγει
κι όταν φτάνει ξαναφεύγει»;
Μ.  Κριεζή

Στην  ομάδα του προνηπιακού τμήματος, εδώ και καιρό, το «πότε» «ποια μέρα», «ποιο μήνα», «χθες» και «αύριο» , οι ...χρόνοι της γραμματικής (αόριστος, μέλλοντας, ενεστώτας),  είχαν μπει για τα καλά στα λόγια των παιδιών.
«Πότε θα πάμε στο μουσείο;» «γιατί κιτρινίζουν τα φύλλα;». Όσο ο καιρός προχωρούσε, αυτό που εκμαιεύσαμε, ήταν στην ουσία το αδιατύπωτο ερώτημα των παιδιών που αφορά στο χρόνο. Μια έννοια...αφηρημένη.

Για να διαχειριστεί κανείς το χρόνο, χρειάζεται να τον ορίσει μέσα από τις πράξεις και την αλληλουχία των γεγονότων. 
Κάθε στιγμή, εμπεριέχει το παρελθόν και το παρόν,  «προβλέποντας» το μέλλον.

Έτσι λοιπόν, οι παιδαγωγοί θεώρησαν σημαντικό να εμπλέξουν κατάλληλες δράσεις  που θα αναδείξουν τα αποτελέσματα της διερεύνησης του θέματος :

«πώς θα ορίσουν τα παιδιά την έννοια του χρόνου».

Από την αρχή της χρονιάς, εφαρμόστηκαν ορισμένες σταθερές.


"Έπαρση" ημέρας


Στην τάξη,  τοποθετήθηκαν και χρησιμοποιούνται καθημερινά, ημερολόγιο, και παρουσιολόγιο, που διαχειρίζονται τα ίδια τα παιδιά.


Παρουσιολόγιο
Έχει ακόμη οριστεί συγκεκριμένη ώρα συζήτησης (κάθε πρωί και κάθε μεσημέρι) όπου τα παιδιά μιλάνε για τα νέα τους, αλλά αγγίζουν και θέματα ...φιλοσοφικού περιεχομένου («τι είναι φιλία»; «ποιος είμαι;», «τι θέλω;» , «τι είναι δίκαιο;», «τι είναι καλό; τι είναι κακό;» κλπ).
Αυτές οι συζητήσεις, δεν προάγουν μόνο την έννοια του διαλόγου ή την περαιτέρω διάθεση για έρευνα, αλλά δημιουργούν συνθήκες για ανάπτυξη κριτικής και δημιουργικής σκέψης.

Σκέψη και χρόνος

Πώς οξύνεται η σκέψη ενός παιδιού και πώς αυτό το οδηγεί σιγά-σιγά στη διατύπωση καινούργιων, πιο εμπλουτισμένων ερωτημάτων για τον εαυτό του και για τον κόσμο που τον περιβάλει;
Ένα ερώτημα τύπου «μου έκλεψαν την ιδέα»  αναλύεται στο:
-Τι σημαίνει κλέβω, τι είναι ιδέα και πώς μπορεί κάποιος να την κλέψει;



Έτσι προκύπτουν νέα ερωτήματα που ...εμπλουτίζουν τους ήδη υπάρχοντες στόχους.
Τα παιδιά στις κουβέντες τους, δεν δεσμεύονται από περιττά νοήματα (δεσμεύσεις που «αποκτά» ο άνθρωπος μεγαλώνοντας) και έτσι καταλήγουν στο να διαχειρίζονται ερωτήματα μέσα στο χρόνο στοχευμένα πια,  κατανοώντας καλύτερα τον εαυτό τους.

Λόγια παιδιών με αφορμή το χρόνο:

-                       Ο χρόνος είναι για να φεύγει… και όλο ξαναέρχεται.
-         Χρόνος είναι όταν μετράμε αριθμούς
-         Ο χρόνος φαίνεται από  τον ουρανό. Με τα σύννεφα.
-         Όχι! Με τον ήλιο φαίνεται.

Πού μπορούμε να δούμε τον ουρανό καλύτερα;

-Στο ταρατσάκι. Στο γραφείο της κυρίας Αθηνάς!

Ευκαιρία για παιχνίδι με τις σκιές





-Η σκιά από πού είναι κολλημένη;

-Μπορούμε να κρύψουμε τη σκιά;

Ώρα για  «πατητό» με τις σκιές μας.



Πιάστε τη αν μπορείτε!

Ο ήλιος και ο χρόνος.
Τα στοιχεία της φύσης, ήταν από παλιά πολύ σημαντικές πηγές για την μέτρηση του χρόνου. Τα παιδιά λατρεύουν το παιχνίδι με τις σκιές και έτσι καταλήξαμε στο να εκμεταλλευτούμε τον ήλιο για να μας αποκαλύψει ...συμπεράσματα που αναζητούμε.


Δημιουργήσαμε εκείνες τις συνθήκες όπου τα παιδιά θα ζωγραφίζουν τις σκιές ορισμένων αντικειμένων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές.



Αυτό το βιβλίο τρελάθηκε! Έχει τέσσερις σκιές!
Η ομάδα διαπίστωσε, πως  ο ήλιος ...«κάνει βόλτες» .

Εκτός από τα μονοπάτια στα οποία μας οδήγησαν οι σκιές, ακολουθήσαμε και άλλους δρόμους παρατήρησης που αφορούν στο ότι ο χρόνος περνάει, η νύχτα διαδέχεται τη μέρα. 

Ορισμένα αντικείμενα παραμένουν αναλλοίωτα στον χρόνο. 

Τι συμβαίνει όμως με έμβια όντα και φυτά;



Η γυάλα με τους γυρίνους
Τα παιδιά (δεξιά) παρατηρούν τους γυρίνους
(που βρίσκονται μέσα στη γυάλα)
(ζωγραφιά παιδιού της ομάδας)
Τοποθετήσαμε στην τάξη μας μια γυάλα με γυρίνους και τα παιδιά καθημερινά παρατηρούν την ανάπτυξη τους. 


Το ημερολόγιο της συκιάς
Επιλέξαμε ένα μεγάλο δέντρο που βρίσκεται στο σχολείο μας και αποφασίσαμε να δούμε ποιες είναι οι αλλαγές που συμβαίνουν σε αυτό και αν είναι τόσο "γρήγορες" όσο οι αλλαγές που φέρνει ο χρόνος στους γυρίνους.



Ανάμεσα στις καθημερινές μας δράσεις έχουμε αποφασίσει να γίνεται και μια αξιολόγηση της ημέρας που πέρασε. Τα παιδιά ανάλογα την διάθεση τους περνούν το ανάλογο χρώμα στο ειδικά διαμορφωμένο κάδρο.


Το πρόγραμμα της ημέρας, αναρτημένο καθημερινά στην τάξη
(τις λέξεις, ακολουθούν σύμβολα που εξυπηρετούν
τα παιδιά στην κατανόηση του προγράμματος)
Το σχέδιο εργασίας που αφορά στο χρόνο, εμπλέκει το υπόλοιπο παιδαγωγικό μας πρόγραμμα στη θεματολογία του και εμπλέκεται σε αυτό. Πρόκειται για μια δράση που δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη και λόγω των πολλών παραμέτρων της αλλά και του μεγάλου ενδιαφέροντος της ομάδας, θα συνεχιστεί για πολύ ακόμη.

Δευτέρα, 24 Φεβρουαρίου 2014

Ταξιδεύοντας στον κόσμο της Γεωμετρίας

Μαθηματικά στην προσχολική και στην πρώτη σχολική ηλικία.




Ο μαθηματικός, Διδάσκων στο τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του Πανεπιστημίου Δυτικής  Μακεδονίας και επιστημονικός υπεύθυνος του Μουσείου Ηρακλειδών κ. Άρης Μαυρομμάτης, βρέθηκε στην Καραμέλα, στα πλαίσια μιας νέας συνεργασίας με το σχολείο μας.





Σε μια πρώτη συνάντηση με τους γονείς, μίλησε για τα μαθηματικά, τον τρόπο προσέγγισης στα παιδιά προσχολικής ηλικίας και πρότεινε κάποιες ενδεικτικές δραστηριότητες.









Δραστηριότητες με BeeBot .
Οι "μελισσούλες" που απέκτησε πρόσφατα το σχολείο μας .

Οι γονείς (και προσεχώς και τα παιδιά) συνεργάζονται
 και προγραμματίζουν  
τη διαδρομή που θα ακολουθήσει η μελισσούλα 
για να εκπληρώσουν με επιτυχία το πρόβλημα που τους τέθηκε


Περισσότερα για την εισήγηση του κυρίου Μαυρομμάτη, θα δημοσιευτούν άμεσα.


Προς το παρόν, διαβάστε σχετικά με την προηγούμενη διάλεξη του κυρίου Μαυρομμάτη στο σχολείο μας εδώ: 

http://caramelakids.blogspot.gr/search/label/Άρης%20Μαυρομμάτης


Πέμπτη, 13 Φεβρουαρίου 2014

Μαθηματικά; Όχι παίζουμε!


Ένα πρωτάθλημα ντόμινο ξεκίνησε στο σχολείο μας.



Το παιχνίδι πάντα πρωταγωνιστεί στις δράσεις μας και αυτή τη φορά επιλέξαμε το ντόμινο ώστε να προκαλέσουμε το ενδιαφέρον των παιδιών αλλά και να καλύψουμε μαθηματικούς στόχους και όχι μόνο.
Έχοντας παράλληλα στο μυαλό μας τη  χαρά της ψυχαγωγίας που θα προσφέρει αυτή η δράση στα παιδιά, την ενίσχυση της ευγενούς άμιλλας στην ομάδα και επιθυμώντας να θέσουμε συνθήκες όπου θα ευνοηθεί η καλύτερη επικοινωνία ανάμεσα μας.

Η ομάδα χωρίστηκε σε ομίλους και οργανώσαμε τις συναντήσεις για το τουρνουά μας, τρείς φορές την εβδομάδα όπου το κάθε παιδί θα παίζει ατομικά.

Στην πρώτη συνάντηση γνωρίσαμε το παιχνίδι και τους κανόνες του. Επεξεργαστήκαμε τα πούλια, βρήκαμε τα διαφορετικά ντόμινο που έχουμε στην τάξη μας και είδαμε σε πόσους απο εμάς είναι οικείο το παιχνίδι.


  Τα παιδιά βλέποντας τα πούλια παρατήρησαν:

-είναι παραλληλόγραμμο
-είναι ορθογώνιο
-έχει μια γραμμή στη μέση που τα χωρίζει
-είναι ίδια. 1,2.. να τα!
-έχουν 4 μικρές γραμμές



Το επόμενο στάδιο ήταν να κατασκευάσουμε τα δικά μας ντόμινο. 
Επεξεργαστήκαμε τον κατακόρυφο και τον οριζόντιο άξονα, αλλά και τους άξονες στην τρισδιάστατη προβολή τους (όρθιο-ξαπλωτό).
-το κρατάς όρθιο
-το κρατάς ξαπλωτό

Τι σας θυμίζει η λέξη οριζόντιο;

-ο κύριος οριγκάμης!

-ο οριζάμης!


-Το σήκωσα όρθιο. Είναι οριζόντια τώρα;

-Όχι! κάθετο!

Τι σας θυμίζει η λέξη κάθετο;

-κάθεται!

-κάθισμα!

-καθιστός!


Και εδώ  δημιουργήσαμε νέο παιχνίδι:
Με την εντολή κάθετα, ή οριζόντια, τα παιδιά  έστριβαν αντίστοιχα το χαρτί τους.
Το επαναλάβαμε, αλλά αυτή τη φορά, στον ... δισδιάστατο άξονα (χαλκομανία πάνω στο τραπέζι).

Τα παιδιά δυσκολεύτηκαν να τοποθετήσουν το σχήμα τους κάθετα και οριζόντια στις 2 διαστάσεις. Προέκυψε η ανάγκη λοιπόν  να προσδιορίσουμε το κάθετα και το οριζόντια ως προς ένα σταθερό σημείο.

-όταν είναι κάθετα, οι μικρές γραμμές κοιτάνε πάνω και κάτω και όταν είναι οριζόντια κοιτάνε αριστερά και δεξιά

-όταν είναι κάθετα, οι μικρές γραμμές κοιτάνε κατά πάνω μας

-όταν είναι οριζόντια μας κοιτάνε οι μεγάλες γραμμές



Διπλώσαμε το χαρτί μας στον οριζόντιο και μετά στον κάθετο άξονα.

Μετά την 1η δίπλωση... 
-φτιάξαμε 2 παραλληλόγραμμα

-όχι 4!

-είναι 3! είναι και το απ’ έξω!


Μετά την 2η δίπλωση...

-φτιάξαμε 4 παραλληλόγραμμα

-όχι 5! είναι και το γύρω- γύρω


Στη συνέχεια κόψαμε τις διπλώσεις. Καταλήξαμε σε τέσσερα παραλληλόγραμμα και θέλοντας να τα μετρήσουμε, τα παιδιά πρότειναν:

-μπορούμε να τα βάλουμε δίπλα δίπλα και να μετρήσουμε

-να τα βάλουμε το ένα πάνω στο άλλο


Τα κολλήσαμε και τα επανασυνθέσαμε, ώστε να φτιάξουμε το αρχικό παραλληλόγραμμο. Το κάθε παιδί δήλωνε αν θα το κολλούσε οριζόντια ή κάθετα.


Φτιάξαμε ένα ντόμινο απο τα σώματά μας, ξαπλώνοντας σε κατακόρυφο και οριζόντιο άξονα μετά από τις σχετικές εντολές



Σε ότι αφορά στη γλώσσα, ασχοληθήκαμε με το να αναλύσαμε το παιχνίδι και τους κανόνες του.


-κερδίζει αυτός που ξεκινάει πρώτος!

-επειδή τελειώνει πρώτος τα τουβλάκια του

-όχι, αμα δεν έχεις που να το βάλεις δεν παίζεις και παίζει ο άλλος και τελειώνει πρώτος

-άμα δεν τον αφήνεις να βάζει (αν τον μπλοκάρεις) θα κερδίσεις

-πρέπει να κάνεις όλο στροφές μην είναι όλο ευθεία 



Καταλήξαμε ότι οι ανοικτές γραμμές είναι κακές σε θέμα τακτικής και οι κλειστές καλές .



-δεν πρέπει να βιαζόμαστε να παίξουμε

-οι άλλοι που δεν παίζουν πρέπει να κάνουν ησυχία για να μπορεί αυτός που παίζει να σκεφτεί

-και να βλέπουν αμα κάνει ζαβολιά




 Φτιάξαμε τα δικά μας ντόμινο χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες που είχαμε συλλέξει απο την συνάντηση με τα διπλωμένα χαρτιά.
Και φυσικά αναζητήσαμε θεματολογία στο "τι θέμα να έχουν τα ντόμινο μας"


Τι θέμα  θα έχουν τα ντόμινο ;


-lion king!

-βασίλισσες

-ζώα

-αγάλματα

-τελίτσες

-το lion king έχει τον σίμπα, τον πούμπα, τον τιμόν, το μπαμπά του σίμπα.

-τα ζώα έχουν κότες, αγελάδες, πάπιες, άλογα... 
-τα αγάλματα έχουν τη μητέρα φύση, το βιολί, τον κύριο καραμελάκη
-οι τελίτσες έχουν τα νούμερα και μερικά είναι άσπρα για να τα κάνεις ό,τι θες  


Από ποιό  σύνολο θα φτιάξετε το δικό σας ντόμινο;

-από τελίτσες

-από ανθρώπους και γάτες

-από τελίτσες με χρώματα

-από χρώματα

-από σχήματα

Και ήρθε η ώρα για το πρωτάθλημα!


Φτιάξαμε κληρωτίδα, η οποία ...όρισε τα ζευγάρια. Δημιουργήθηκε ο πίνακας όπου θα ανακοινώνται τα αποτελέσματα.
Τα ζευγάρια παίζουν ένας προς ένας, ορίζεται κάθε φορά και ένας διαιτητής  διαιτητή και φυσικά όσα παιδιά δεν συμμετείχαν στον αγώνα, είναι οι θεατές που ενθαρρύνουν τους παίκτες και επιβραβεύουν τους διαγωνιζόμενους.



Οι θεατές στο τέλος της παρτίδας χειροκροτούσαν και τους 2 διαγωνιζόμενους  οι οποίοι έδιναν τα χέρια.



Ο νικητής κάθε φορά, μετακινούσε την καρτέλα με το όνομά του στον πίνακα, ανεβαίνοντας επίπεδο συναντώντας τον επόμενο αντίπαλό του.

Ο τελικός του πρώτου ομίλου,  έλαβε χώρα στο κέντρο της τάξης όπου προσκλήθηκαν  όλα τα παιδιά ως θεατές. 

 
Και το παιχνίδι συνεχίζεται...




 



       
               

Τρίτη, 11 Φεβρουαρίου 2014

Μεταμορφώσεις




Αγαπημένο θέμα των παιδιών, αφού σαν έννοια η μεταμόρφωση  εμπεριέχει την μετάβαση από μια μορφή, σε έναν άλλο χαρακτήρα.


Οι απόκριες είναι μια πολύ καλή αφορμή για εμάς, ώστε να φτιάξουμε τις συνθήκες μέσα στις οποίες το παιδί θα κατευθυνθεί για να δημιουργήσει με τη φαντασία του τον καινούργιο ήρωα, με τον χαρακτήρα και τις ιδιότητές του.



Τα παιδιά λοιπόν, ξεκινούν με το να προβάλλουν τον εαυτό τους πάνω στο χαρτί σαν σκιά. Ένα απλό σχεδιάγραμμα της μορφής του εαυτού τους. 
Κενό εξωτερικά και  εσωτερικά.

Καλλιτεχνώντας αυτή την εικόνα, ένας ήρωας αρχίζει να διαμορφώνεται. 


Αξιοποιούμε τη μαθηματική λογική (μέσα από τη θεωρία των συνόλων, σύνολα-υποσύνολα, ανήκει-δεν ανήκει, κενό-σύνολο) ,και κατηγοριοποιούμε αντικείμενα και αξεσουάρ από τον κόσμο της μεταμφίεσης για να αποδώσουμε στον ήρωά  ιδιότητες που θα επιτρέψουν στην ομάδα ένα ανοιχτό διάλογο μαζί του. 







Το as if… (τι θα έκανα αν ήμουν...) του Στανισλάβσκι, ωθεί το παιδί στην προβολή και στην ταύτιση με τον ήρωα που κατασκευάζει.
Έτσι το «κουστούμι» και το «σκηνικό» δημιουργούν τη σκηνή στην οποία θα δράσουν και οι δύο (παιδί και ο …εαυτός του).





«Γιατί στα παιδιά αρέσουν οι απόκριες» ;
Μέσα απο τα μάτια ενός παιδιού η απάντηση είναι απλή:
Με ότι νέο δημιουργώ, μπορώ να συνομιλώ και με όχημα τη φαντασία να το γνωρίζω καλύτερα και από αυτό να επιστρέφω σ το «γνώθι σαυτόν».

Γνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου και αυτό με απελευθερώνει . 



Ποιος είμαι, τι είμαι, τι θέλω, τι είναι ο άλλος για ‘μένα και τι περιμένει από εμένα είναι ερωτήματα που μπορώ να θέτω προφορικά ή γραπτά.